Inspiring Story Dhruv Tara Pole Lord Vishnu katha
Inspiring Story Dhruv Tara Pole Lord Vishnu katha
Related Articles
Lyrics with Meaning
View lyrics page →Mangalacharan - Invocation
Original
ॐ नमो भगवते वासुदेवाय ध्रुवचरितं पावनं यत्पठित्वा मुक्तिभाजनम् श्रृणु सर्वेऽनुरागेण विष्णोर्भक्तिं परां गतम्
Transliteration
Om Namo Bhagavate Vasudevaya Dhruva-caritam pavanam yat pathitva mukti-bhajanam Shrinu sarve'anuragena Vishnor bhaktim param gatam
Meaning / Translation
Om, salutations to Lord Vasudeva. The sacred story of Dhruva, which grants liberation upon hearing, listen all with devotion - the supreme devotion to Lord Vishnu.
Verse 1 - King Uttanapada and Two Wives
Original
स्वायम्भुवमनोः पुत्र उत्तानपादो नृपोत्तमः द्वे भार्ये तस्य सुनीति सुरुचि च सुसुन्दरि सुनीतिपुत्रो ध्रुवोऽभूत् सुरुचेः पुत्र उत्तमः
Transliteration
Svayambhuva-manoh putra Uttanapado nripottamah Dve bharye tasya Suniti Suruci ca susundari Suniti-putro Dhruvo'bhut Suruceh putra Uttamah
Meaning / Translation
King Uttanapada, son of Svayambhuva Manu, was the best of kings. He had two wives - Suniti and the beautiful Suruci. Dhruva was born from Suniti, and Uttama from Suruci.
Verse 2 - Suruci's Insult and Dhruva's Pain
Original
एकदा राजा उत्तानपादः उत्तमं गोदे बिभ्रत् ध्रुवमप्याकर्षितुं चक्रे स्नेहात्पुत्रवत्सलः सुरुचि तं प्रतिबोधयामास क्रोधसमन्विता न त्वं मे गर्भजः पुत्र राजपदं न लभ्यते
Transliteration
Ekada raja Uttanapadah Uttamam gode bibhrat Dhruvamapyakarshitum cakre snehat putra-vatsalah Suruci tam pratibodhayamasa krodha-samanvita Na tvam me garbhajah putra rajapadam na labhyate
Meaning / Translation
Once King Uttanapada held Uttama on his lap. Out of affection, he tried to pull Dhruva too. Suruci, filled with anger, stopped him: 'You are not my womb-born son; the throne is not for you.'
Verse 3 - Dhruva Goes to Mother Suniti
Original
रुदनं ध्रुवो गतो मातुः सुनीतेरश्रुपूरितम् मातरं प्रणम्य बोधयामास दुःखितोऽभवत् किमर्थं रोदिषि पुत्र कथय मे हृदयव्यथाम्
Transliteration
Rudantam Dhruvo gato matuh Suniter ashru-puritam Mataram pranamya bodhayamasa duhkhito'bhavat Kimartham rodishi putra kathaya me hridaya-vyatham
Meaning / Translation
Crying, Dhruva went to his mother Suniti, whose eyes were filled with tears. He bowed to her and explained his sorrow. She asked: 'Why do you weep, my son? Tell me your heart's pain.'
Verse 4 - Suniti's Wise Counsel
Original
सुनीतिर्वचनं श्रुत्वा ध्रुवस्य करुणं वचः उवाच मधुरं वाक्यं धैर्यदं मोक्षदायकम् नान्यः शरणमस्त्यत्र हरेः पदाम्बुजं विना तं भजस्व नरश्रेष्ठ त्वया सिद्ध्यति सर्वथा
Transliteration
Suniti-vacanam shrutva Dhruvasya karunam vacah Uvaca madhuram vakyam dhairyam-dam moksha-dayakam Nanyah sharanam astyatra Hareh padambujam vina Tam bhajasva narashreshtha tvaya siddhyati sarvatha
Meaning / Translation
Hearing Dhruva's pitiful words, Suniti spoke sweet, courage-giving, liberation-granting words: 'There is no other refuge here except Lord Hari's lotus feet. Worship Him, O best of men, and you will achieve everything.'
Verse 5 - Dhruva's Determination
Original
मातुर्वचनं श्रुत्वा ध्रुवनिश्चयवानभूत् वनं गमिष्यामि तपसैव हरिं प्राप्स्यामि नान्यथा इति मत्वा पितृगृहाद् निर्गतः पञ्चवर्षकः नारदं समुपागम्य प्रणम्योवाच धीमतः
Transliteration
Matur-vacanam shrutva Dhruva nishcayavan abhut Vanam gamishyami tapasaiva Harim prapsyami nanyatha Iti matva pitri-grihad nirgatah pancha-varshakah Naram samupagamya pranamyovaca dhimatah
Meaning / Translation
Hearing his mother's words, Dhruva became firm in resolve: 'I shall go to the forest and attain Hari only through austerity.' Thinking thus, the five-year-old left his father's house and approached the wise Narada, bowing down.
Verse 6 - Narada's Test and Blessing
Original
नारदोऽपि तं दृष्ट्वा बालं तपसि स्थितुमिच्छतम् उवाच हास्यमानः स बाल तपो न तव वश्यते राजपुत्र सुखं भुङ्क्ष्व मा कष्टं कुरुषे तपः
Transliteration
Narado'pi tam drishtva balam tapasi sthitum icchatam Uvaca hasyamanah sa bala tapo na tava vashyate Rajaputra sukham bhunksva ma kashtam kurushe tapah
Meaning / Translation
Seeing the boy desiring to stand in austerity, Narada smiled and said: 'Child, austerity is not in your control. O prince, enjoy happiness; do not perform painful penance.'
Verse 7 - Dhruva's Unwavering Resolve
Original
ध्रुवोवाच भगवन् नाहं राजसुखं वरयामि ते पदं तव चरणाम्बुजं लभ्यतां मे नान्यदिच्छति यदि प्रसन्नो भवान्मया तर्हि द्रष्टुं अर्हसि मां तपस्विनमात्मानं सिद्धिं दातुं वरप्रदः
Transliteration
Dhruvo vaca Bhagavan naham rajasukham varayami te Padam tava charanambujam labhyatam me nanyad icchati Yadi prasanno bhavan maya tarhi drashtum arhasi Mam tapasvinam atmanam siddhim datus varapradah
Meaning / Translation
Dhruva said: 'Lord, I do not choose royal happiness. Let me attain Your lotus feet - I desire nothing else. If You are pleased with me, then behold me as an ascetic and grant perfection, O bestower of boons.'
Verse 8 - Narada Initiates Dhruva
Original
नारदस्तुष्ट उवाच स त्वं यथेच्छसि कुरुष्व मन्त्रं ददामि ते विष्णोः द्वादशाक्षरमुत्तमम् ॐ नमो भगवते वासुदेवाय इति मन्त्रकः जपस्व एकाग्रचित्तः सिद्धिं लभ्यसि निःसंशयम्
Transliteration
Naradas tushṭa uvaca sa tvam yathecchasi kurushva Mantram dadami te Vishnoh dvadashaksharam uttamam Om Namo Bhagavate Vasudevaya iti mantrakah Japasva ekagra-cittah siddhim labhyasi nihshamshayam
Meaning / Translation
Pleased, Narada said: 'Do as you wish. I give you Vishnu's supreme twelve-syllable mantra: Om Namo Bhagavate Vasudevaya. Chant with one-pointed mind; you will attain perfection without doubt.'
Verse 9 - Dhruva's Severe Austerities
Original
मधुवनं गतो ध्रुवो यमुनातीरशोभने उपविष्टः पद्मासनं जपन्नाम हरेः सदा प्रथमं मासमेकभक्तो द्वितीयं जलमात्रकः तृतीये वायुभक्षणे चतुर्थे निर्जलोऽभवत्
Transliteration
Madhuvanam gato Dhruvo Yamuna-tira-shobhane Upavishtah padmasanam japannama Hareh sada Prathamam masam eka-bhakto dvitiyam jala-matrakaḥ Tritiye vayu-bhakshane chaturthe nirjalo'bhavat
Meaning / Translation
Dhruva went to Madhuvan on the beautiful Yamuna bank. Seated in lotus posture, he chanted Hari's name always. First month: one fruit daily. Second: only water. Third: air-eating. Fourth: without water.
Verse 10 - The Three Worlds Tremble
Original
तपसा तेन महता त्रैलोक्यं कम्पितं भवत् देवाः सहमभवन्त्रत्र त्रस्ता ब्रह्माणमागताः ब्रह्मोवाच न भैष्ठं वो ध्रुवस्य तप एव हि सर्वं क्षमयतां विष्णुर्न तत्र किंचन विद्यते
Transliteration
Tapasa tena mahata trailokyam kampitam bhavat Devaḥ sahamabhavantra trasta Brahmaṇam agataḥ Brahma uvaca na bhaishtam vo Dhruvasya tapa eva hi Sarvam kshamayatam Vishnurn tatra kinchana vidyate
Meaning / Translation
By that great austerity, the three worlds trembled. The gods became distressed and approached Brahma. Brahma said: 'Fear not - it is only Dhruva's penance. Lord Vishnu will forgive all; nothing else exists there.'
Verse 11 - Lord Vishnu Appears
Original
ततः श्रीभगवान् विष्णुः गरुडध्वजः प्रभुः प्रादुर्भूत करुणया ध्रुवस्य तपसि स्थिते चतुर्भुजः शङ्खचक्रगदापद्मधरः प्रभुः पीताम्बरधरः श्रीमान् लक्ष्मीकान्तः सुरेश्वरः
Transliteration
Tatah Shri Bhagavan Vishnuh Garuda-dhvajah Prabhuh Pradurbhuta karunaya Dhruvasya tapasi sthite Chaturbhujah Shankha-chakra-gada-padma-dharah Prabhuh Pitambara-dharah Shriman Lakshmi-kantah Sureshvarah
Meaning / Translation
Then Lord Vishnu, bearing Garuda banner, manifested out of compassion for Dhruva standing in penance. Four-armed, holding conch, disc, mace, and lotus. Wearing yellow garments, glorious, Lakshmi's consort, Lord of gods.
Verse 12 - Dhruva's Divine Vision
Original
दृष्ट्वा देवमदेवेशं ध्रुवो मुग्धोऽभवत् क्षणात् नेत्रयोर्निर्हृतं नेत्रं न शक्नोति निवर्तयितुम् पतितोऽभून्मुखेन भूवि प्रणम्य चरणौ हरेः स्तोतुमिच्छन्नवाचां न प्राप्नोति वचो बलम्
Transliteration
Drishtva devam adevisham Dhruvo mugdho'bhavat kshanat Netrayor nirhritam netram na shaknoti nivartayitum Patito'bhu mukhena bhuvi pranamya charanau Hareh Stotum icchan na vacam na prapnoti vacho balam
Meaning / Translation
Seeing the Lord of lords, Dhruva was stunned instantly. His eyes, fixed on Him, could not turn away. He fell face-down on earth, bowing to Hari's feet. Desiring to praise, he found no power of speech.
Verse 13 - Lord Touches Dhruva's Cheek
Original
ततः श्रीभगवान् विष्णुः करेण स्पृष्टवान्मुखम् ध्रुवस्य वत्सलः प्रीतो वाक्यशक्तिं प्रददौ तत् उत्तिष्ठ वत्स वरं वृणीष्व मया तुष्टेन केशवेन भविष्यसि ध्रुवो लोके तारकाणामधीश्वरः
Transliteration
Tatah Shri Bhagavan Vishnuh karena sprishtavan mukham Dhruvasya vatsalah prito vakya-shaktim pradadau tat Uttishtha vatsa varam vrinishva maya tushṭena Keshavena Bhavishyasi Dhruvo loke tarakanam adhishvarah
Meaning / Translation
Then Lord Vishnu affectionately touched Dhruva's face with His hand, pleased, granting power of speech: 'Arise, child, ask a boon. Pleased with you, Keshava declares: You shall become Dhruva, ruler of stars in the world.'
Verse 14 - Dhruva's Pure Prayer
Original
ध्रुवोवाच नमोऽस्तु ते भगवन् वासुदेवाय धीमहि न कामये वरं किञ्चित् तव पादाम्बुजं सदा हृदि संविष्टमिच्छामि जन्मजन्मान्तरेषु च भवत्पदाम्बुजसेवा यन्मे स्यात्सततं प्रभो
Transliteration
Dhruvo vaca namo'stu te Bhagavan Vasudevaya dhimahi Na kamaye varam kinchit tava padambujam sada Hridi samvishṭam icchami janma-janmantareshu ca Bhavat-padambuja-seva yan me syat satatam Prabho
Meaning / Translation
Dhruva said: 'Salutations to You, Lord Vasudeva, we meditate on You. I desire no boon - only that Your lotus feet remain forever embedded in my heart, and Your lotus-feet service be mine birth after birth, O Lord.'
Verse 15 - Lord's Blessing and Dhruva's Return
Original
एवमुक्तो हरिर्दृष्ट्वा भक्तिं निर्मलमुत्तमाम् प्रहृष्टो वरमददात् ध्रुवं लोकं च शाश्वतम् पितरं मातरं चैव द्रक्ष्यसि शीघ्रं निःसंशयम् राज्यं चाप्नुयसि पुत्र शतसंवत्सरं नृप
Transliteration
Evam ukto Harir drishtva bhaktim nirmalam uttamam Prahṛṣṭo varam adadat Dhruvam lokam ca shashvatam Pitaram mataram caiva drakshyasi shighram nihshamshayam Rajyam capnuyasi putra shata-samvatsaram nripa
Meaning / Translation
Thus addressed, Hari seeing his pure supreme devotion, joyfully granted the boon: eternal Dhruva-loka. 'You shall soon see father and mother, and rule as king for 36,000 years, O son.'
Verse 16 - Dhruva Returns Home
Original
ध्रुवो गृहमुपागम्य पितरं मातरं तथैव प्रणम्याभिवाद्य च तौ हृदये धारयन्निव उत्तानपादोऽपि तं दृष्ट्वा पुत्रं योगेश्वरं गतम् परमानन्दमेयाय सुतं परिरब्धवान्मुदा
Transliteration
Dhruvo griham upagamya pitaram mataram tathaiva Pranamya abhivadya ca tau hridaye dharayan niva Uttanapado'pi tam drishtva putram yogeshvaram gatam Paramananda-meyaya sutam parirabdhavan muda
Meaning / Translation
Dhruva returned home, bowed to father and mother, keeping them in his heart. Uttanapada seeing his son become a yoga-master, overwhelmed with supreme bliss, embraced his son joyfully.
Verse 17 - Dhruva's Rule and Final Ascent
Original
राज्यं कृत्वा वर्षाणि षट्त्रिंशत् प्रजापालनम् पितरौ वनं गत्वा तपोवनेषु तपस्विनौ ध्रुवोऽपि योगमार्गेण गतो विष्णुपदं परम् ध्रुवतारोऽभवद्विश्वे ज्योतिषां पतिरव्ययः
Transliteration
Rajyam kritva varshani shat-trishat praja-palanam Pitarau vanam gatva tapo-vaneṣu tapasvinau Dhruvo'pi yoga-margena gato Vishnu-param Dhruva-taro'bhavad vishve jyotisham patir avyayah
Meaning / Translation
Ruling 36,000 years protecting subjects, parents went to forest as ascetics. Dhruva too, by yoga-path, reached supreme Vishnu-pada. He became the immutable Pole Star, lord of all luminaries in the universe.
Phalashruti - Glories of Hearing This Story
Original
एतद् ध्रुवचरितं पुण्यं श्रद्धया यः पठेन्नरः स गच्छेद्विष्णुलोकं च ध्रुवतुल्यं पदं लभेत् पापं नश्यति तत्क्षणात् भक्तिः जायते केशवे इति श्रीमद्भागवते चतुर्थस्कन्धे ध्रुवचरितम्
Transliteration
Etad Dhruva-caritam punyam shraddhaya yah pathen narah Sa gached Vishnu-lokam ca Dhruva-tulyam padam labhet Papam nashyati tat-kshanat bhaktih jayate Keshave Iti Srimad-Bhagavate chaturtha-skandhe Dhruva-caritam
Meaning / Translation
Whoever reads this sacred Dhruva-story with faith attains Vishnu-loka and a position like Dhruva. Sins vanish instantly; devotion to Keshava arises. Thus ends the Dhruva-charitra in the Fourth Canto of Srimad Bhagavatam.